• Vanaf 29 januari 2014

    Dichter des Vaderlands

    België krijgt vanaf 29 januari 2014, een Dichter des Vaderlands. Het is een literair initiatief van het Poëziecentrum (Gent), La Maison de la Poésie et de la Langue française (Namen) en de nieuwe literaire organisatie VONK & Zonen (Antwerpen), in samenwerking met Passa Porta (Brussel). Het idee is geïnspireerd door de ‘Dichter des Vaderlands’ in Nederland die sinds 2000 wordt benoemd door Poetry International. De Dichter des Vaderlands in België slaat als literair uitwisselingsproject een brug tussen de drie taalgemeenschappen.

    De Dichter des Vaderlands wordt aangesteld voor twee jaar en schrijft minimum zes gedichten per jaar over diverse thema’s die ons land aanbelangen. Alle gedichten worden in samenwerking met het Vertalerscollectief van Passa Porta in de drie landstalen ter beschikking gesteld. De gedichten worden steeds gelijktijdig gepubliceerd in de kranten De Morgen, l’Avenir en GrenzEcho.

    De eretitel, die in 2014 wordt toegekend aan de Nederlandstalige dichter Charles Ducal, werd na twee jaar overgedragen aan de Franstalige dichteres Laurence Vielle. Om de twee jaar wordt een dichter uit een andere taalgemeenschap aangeduid.

12 gedichten

De Dichter des Vaderlands wordt aangesteld voor twee jaar en schrijft minimum zes gedichten per jaar over diverse thema’s die ons land aanbelangen.

Uitwisselingsproject

De Dichter des Vaderlands in België slaat als literair uitwisselingsproject een brug tussen de drie taalgemeenschappen. Het biedt de drie taalgemeenschappen de kans om elkaars dichters te leren kennen.

3 taalgebieden

De eretitel, die in 2014 wordt toegekend aan de Nederlandstalige dichter Charles Ducal, werd na twee jaar overgedragen aan de Franstalige dichteres Laurence Vielle. Om de twee jaar wordt een dichter uit een andere taalgemeenschap aangeduid.

Vertalerscollectief

Alle gedichten worden in samenwerking met het Vertalerscollectief van Passa Porta in de drie landstalen ter beschikking gesteld. De gedichten worden steeds gelijktijdig gepubliceerd in de kranten De Morgen, l’Avenir en GrenzEcho.

‘Dichter des Vaderlands’, een historiek

Van Horatius tot Emile Verhaeren

De functie van Dichter des Vaderlands gaat terug tot in de Romeinse tijd: de titel ‘poeta laureatus’ werd gegeven aan dichters die als blijk van waardering voor hun werk op het Capitool gekroond werden met een aan Apollo gewijde lauwerkrans. Onder meer Horatius (in 17 v.Chr.) kreeg de eer om deze eretitel te dragen.

 

In de Angelsaksische wereld kent men reeds enkele eeuwen het concept ‘poet laureate’. In Engeland hadden de koningen een minstreel of bard in hun gevolg wiens taak het was om de lof van de koning te zingen. Koning Karel I kende in 1616 de titel van poet laureate voor het eerst toe aan Ben Jonson. In 1668 kreeg het laureateship een officiële koninklijke status, toen Dryden de titel kreeg. Sindsdien werd een poet laureate voor het leven aangesteld. In Engeland schrijft de laureate gedichten voor het hof en bij nationale gebeurtenissen. Bij de dood van een laureate is het de taak van de Prime Minister om mogelijke opvolgers te nomineren uit wie de heersende vorst vervolgens een keuze maakt. Na het overlijden van Ted Hughes in 1998 – hij had de post veertien jaar bekleed – werd de dichter Andrew Motion in 1999 aangesteld als zijn opvolger. Motion schreef onder andere gedichten bij de aanslagen van 11 september, bij de dood van de Queen Mum en een gedicht tegen de oorlog in Irak. Sinds 2009 is Carol Ann Duffy de voerende poet laureate.

 

Sinds 1937 hebben ook de Verenigde Staten een poet laureate. Deze wordt benoemd door de Librarian of Congress voor een periode van acht maanden. De poet laureate is in de VS tevens Consultant of Poetry voor de Library of Congress. Zijn taak is om goede poëzie toegankelijk te maken voor een groter publiek. De Library beperkt de specifieke taken van de poet laureate tot een minimum. Nieuwe laureates zijn vrij om hun eigen projecten te ontwikkelen. Elke poet laureate geeft een nieuwe invulling aan het laureaatschap. De een stelt een bloemlezing samen, de ander schrijft columns over poëzie, weer een ander organiseert poëzieprogramma’s, geeft lezingen op scholen of universiteiten of werkt aan de promotie van poëzie via het internet. Joseph Brodsky, die in 1991 en 1992 de Amerikaanse poet laureate was, opperde het plan om poëzie aan te bieden in openbare ruimtes als supermarkten, hotels, vluchthavens en ziekenhuizen. Inmiddels heeft elke staat in de VS een eigen poet laureate.

 

Sinds 2000 kent ook Nederland een Dichter des Vaderlands. De eerste Dichter des Vaderlands was Gerrit Komrij. Hij kende opvolgers in Simon Vinkenoog, Driek Van Wissen en Ramsey Nasr. Met de invulling die Ramsey Nasr aan de erefunctie Dichter heeft gegeven, heeft het project in Nederland aanzienlijk aan gewicht gewonnen. Sinds gedichtendag 2013 is Anne Vegter Dichter des Vaderlands.

Het is niet zo bekend, maar België heeft ook een Dichter des Vaderlands gehad. Tussen 1908 en 1915 werd de Franstalige Vlaamse dichter Emile Verhaeren door koning Albert I benoemd als ‘poète national’. Het is echter niet zeker of dit ooit een officiële titel was, of eerder een symbolische rol die Verhaeren vervulde. De toen vijftigjarige dichter beleefde op dat moment het toppunt van zijn roem. Hij was één van de boegbeelden van een nieuwe generatie schrijvers. Zijn bundels werden vertaald in de meeste Europese talen. Hij gaf overal voordrachten in heel Europa, tot zelfs in Sint-Petersburg en Moskou.  Verhaeren krijgt in 2014 met Charles Ducal een eerste opvolger als Dichter des Vaderlands. Charles Ducal krijgt de eretitel op initiatief van de twee belangrijkste poëziecentra in België en de nieuwe literaire organisatie VONK & Zonen.

Bron:

Q&A

Wie zijn de initiatiefnemers van de Belgische Dichter des Vaderlands?

Het project Dichter des Vaderlands is een literair initiatief van Poëziecentrum (Gent), La Maison de la Poésie et de la Langue française (Namen) en VONK & Zonen (Antwerpen), in samenwerking met Passa Porta (Brussel). Sinds 2015 zijn ook Maison de la Poésie (Amay), het fiEstival maelstrÖm (Brussel), Poème 2 (Brussel) en Midis de la Poésie (Brussel) partners in het project.

Wat is de functie van de Dichter des Vaderlands?

De Dichter des Vaderlands is een literair uitwisselingsproject dat een brug wil slaan tussen de drie taalgemeenschappen. Het biedt de drie taalgemeenschappen de kans om elkaars dichters te leren kennen. De Dichter des Vaderlands wordt aangesteld voor twee jaar en schrijft minimum zes gedichten per jaar over diverse thema’s die ons land aanbelangen. De eretitel, die in 2014 wordt toegekend aan een Nederlandstalige dichter, zal na twee jaar worden overgedragen aan een Franstalige dichter. Om de twee jaar wordt een dichter uit een ander taalgemeenschap aangeduid. Het project heeft ook een sociale functie: het onderzoekt hoe poëzie een rol kan spelen in het maatschappelijk debat.

Is de Dichter des Vaderlands een politiek project?

Neen. De Dichter des Vaderlands is geen nationalistisch of Belgicistisch project, maar een nationaal literair project dat is ontstaan uit respect en interesse voor poëzie uit de drie taalgemeenschappen in België. Het is een project over de taalgrenzen heen, in de geest van het nieuwe cultureel samenwerkingsverdrag tussen de Vlaamse en de Waalse Gemeenschap. Het beoogt een literair-culturele uitwisseling tussen de drie taalgemeenschappen.